Temeller ve LiderlikAşama: Kur

Rol, yetki ve sorumluluğu isme bağlamak

Organizasyon şemasının ötesine geçip 'kim yapar, kim onaylar, kim durdurur' sorularını isimle cevaplayan yöntem.

Ne zaman kullanılır?

Sistem kurulurken; organizasyon değiştiğinde; bir işin sahibi sorulduğunda ortaya birden fazla isim ya da hiç isim çıktığında.

Nasıl yapılır

  1. 1Süreç listesinden başla: her sürece tek bir sahip ada. İki isim yazma; vekili ayrı alanda göster.
  2. 2Sorumluluk ile yetkiyi ayrı yaz: kim yapar, kim onaylar, kim durdurabilir. Özellikle durdurma yetkisi (uygun olmayan ürünü, güvensiz işi, kirletici deşarjı) ismen yazılı olsun.
  3. 3Rolü unvana değil işe bağla: 'vardiya şefi' yerine 'hat 2 vardiya şefi — uygun olmayan ürünü ayırma ve karara bağlama yetkisi' gibi yaz.
  4. 4Üst yönetimin sistem performansını kimden, hangi kanalla ve hangi gündemle duyduğunu yaz: raporu kim hazırlıyor, hangi toplantıya girdi oluyor, sıklığı ne. Bu üçlü yazılmazsa performans yönetim masasına yalnız tetkik dönemlerinde ulaşır.
  5. 5Performansı raporlamak ile iyileştirme fırsatlarını raporlamak için iki ayrı atama yap ve İletişim Planı'nda iki ayrı satır olarak yaz: her satırda ne raporlanacağı, kime, ne zaman ve kimin sorumlu olduğu görünsün. Performans raporu olanı anlatır, fırsat raporu olabilecek olanı; ikisi tek kişiye ve tek rapora sıkıştırılınca ikincisi ilkinin son satırında kaybolur. Bu ayrım ISO 9001:2026 baskısında öne çıkıyor. Bu 2026 ayrıntısı ikincil kaynaktan özetlendi ve yayımlanmış standart metniyle henüz teyit edilmedi; uygulamaya almadan önce kendi nüshandan doğrula.
  6. 6Her atamayı ilgili kişiye tebliğ et ve kabul kaydını sakla; görev tanımı imzasız kalmasın.
  7. 7İzin ve ayrılma senaryosunu masa üstünde dene: kritik rollerin vekilleri yetkinlik kaydında da yetkin görünüyor mu?

Tetkikçi ne sorar

  • Bu hatta uygun olmayan ürünü ayırmaya kim yetkili; o kişiyle görüşebilir miyim?
  • Şu rolün vekili kim ve vekilin yetkinlik kaydı var mı?
  • Yönetim sistemi performansını ve iyileştirme fırsatlarını üst yönetime kim, hangi sıklıkta raporluyor; son iki raporu görebilir miyim?

Sahada sık yapılan hatalar

  • Organizasyon şeması var ama yetki yok; şemada kimin onayladığı, kimin işi durdurabildiği görünmüyor.
  • Bütün sistem rolleri tek kişide toplanmış; o kişi izne çıkınca kayıtlar duruyor ve bu tetkikte hemen görünüyor.
  • Görev tanımları personel dosyasında, sistem sorumlulukları başka bir belgede; iki metin birbirini tutmuyor.
  • Yönetim sistemi sorumlusu atanmış ama üst yönetime neyi hangi kanalla raporladığı hiçbir yerde tanımlı değil; iyileştirme fırsatlarının ayrı bir sahibi olmadığı için performans raporunun son satırında kayboluyorlar.

İlgili maddeler

ISO 9001 · 5.3ISO 14001 · 5.3ISO 45001 · 5.3ISO/IEC 27001 · 5.3

Yalnız madde numaralarına atıf yapılır; standart metni yayımlanmaz. Bu maddelerin yürürlükteki baskısını kendi standart nüshanızdan doğrulayın.

Bu yöntemi Normesta'da yürütün

Akademide okuduğunuz metodun kaydını, kanıtını ve raporunu ürünün içinde tutarsınız; her kayıt dayandığı standart maddesine bağlanır.

Akademi içeriği hakkında

  • Belge vermiyoruz. Normesta bir belgelendirme kuruluşu değildir ve ISO belgesi veya sertifikası düzenlemez. Uygunluk, kuruluşun gerçek uygulaması ve objektif kanıtlarıyla, yetkili belgelendirme kuruluşları tarafından değerlendirilir.
  • Standart metni yayımlamıyoruz. Standartların telifli metinleri kopyalanmaz; ürün madde numaralarına atıf yapar, içeriğini kendi anlatımıyla açıklar.
  • Eğitim içeriğidir. Akademi yazıları bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır; danışmanlık ya da hukuki görüş değildir. Sattığımız edim, yazılımın abonelik süresince tanınan kullanım hakkıdır.
  • Adlar sahiplerinindir. Metinlerde anılan marka, çerçeve ve model adları sahiplerine aittir; Normesta bu kuruluşlarla bağlantılı değildir.

Bu yazılar Normesta'nın ürün içi akademisinden yayımlanır; metinde geçen ekran, kayıt ve profil atıfları uygulamadaki karşılıklarını anlatır.