Tehlike ölçeğini ve kategorizasyon karar ağacını puanlamadan önce sabitlemek

Nasıl yapılır

1. 1Ölçeği puanlamadan önce yaz: olasılık ve şiddet basamaklarının her birinin ne anlama geldiğini tek cümleyle tanımla, ancak ondan sonra puanlamaya başla. Puanlarken ölçek uydurmak tabloyu tutarsız yapar; sonradan yazılan tanım, çoktan verilmiş puanları açıklamaz.
2. 2Olasılık basamaklarını kendi verinle kalibre et: 'yılda birden az' gibi bir sıklık ifadesini şikâyet geçmişi, laboratuvar sonuçları, ortam numuneleri ve tedarikçi verisiyle doğrulanabilecek biçimde yaz. Basamak tanımı verinle doğrulanamıyorsa verdiğin puan bir kanaattir.
3. 3Şiddet basamaklarını ürününü tüketen kişinin sağlık etkisine göre yaz ve amaçlanan kullanımı ölçek tanımının içine koy, ayrı bir dosyada bırakma: bebek maması, hastane yemeği veya yaşlı bakım ürünü üretiyorsan aynı etken genel tüketici için orta, hassas grup için ciddi basamağına düşer. Müşteri şikâyeti sayısı, iade maliyeti veya görünüm kusuru şiddet basamağına karışmasın; bu ölçek sağlık sonucunu ölçer.
4. 4Önemlilik eşiğini bir kural kümesi olarak yaz, tek sayı sanma: skor hesabının çarpım mı toplam mı olduğunu, hangi skordan itibaren tehlikeyi önemli saydığını, şiddetin tek başına önemlilik yaratıp yaratmadığını ve kontrol olmadığında son üründeki kabul edilebilir seviyenin aşılabilecek olmasının ya da mevzuattan gelen bir uyum yükümlülüğünün eşikten bağımsız tetikleyici olup olmadığını ayrı ayrı yaz. Eşiği tek bir sayıya indirirsen nadir ama ölümcül sonuçlu tehlike eşiğin altında kalır ve gözden düşer.
5. 5Kategorizasyon için sistematik bir yaklaşım seç ve seçimini gerekçelendir: karar ağacı en yaygın olanıdır ama tek seçenek değildir — ölçütlü matris ya da sıralı soru kümesi de olur. Aynı çalışmada tek yaklaşımda kal; iki farklı ağaç kullanan bir çalışmada aynı nitelikteki iki önlem farklı kategoriye düşer ve bunu kimse açıklayamaz. Soruları kendi önlemlerinin diline çevir ama soru sırasını önlemden önleme değiştirme. Bu kart yöntemi ve sürümünü sabitler; bir önlemin KKN mi OGYP mi olduğu kararının içeriği ayrı bir yöntemin işidir.
6. 6Yaklaşımın ürettiği kategoriyi gerekçesiz elle çevirme: sonucu 'bizde bu program içinde yürüyor' diyerek değiştirirsen yöntem bir tiyatroya dönüşür. Sonucun değişmesi gerekiyorsa değişmesi gereken şey yöntemin kendisidir; soruları düzelt, sürümünü yükselt ve önceki çalıştırmaları o günkü soru ve cevaplarıyla olduğu gibi bırak.
7. 7Ölçeği ya da eşiği değiştirdiğinde eski puanların üzerine yazma: hangi değerlendirmenin hangi ölçek sürümüyle yapıldığı görünür kalsın ve etkilenen tehlikeleri yeni ölçekten tek tek geçir. Yarısı eski yarısı yeni ölçekle puanlanmış bir tablo, hiç puanlanmamış tablodan daha yanıltıcıdır.

Sahada sık yapılan hatalar

• Matriste beş basamak var ama basamakların tanımı yok; aynı tehlikeye üretim üç, kalite beş vermiş ve hangisinin doğru olduğu tartışılamıyor.
• Bütün tehlikeler eşiğin bir puan altında toplanmış; eşik puanlar yazıldıktan sonra 'KKN sayısı fazla çıkmasın' diye yukarı çekilmiş.
• Karar ağacı bir kılavuzdan indirilmiş, soruları hiç uyarlanmamış ve kaç önlem için gerçekten çalıştırıldığı sorulunca cevap 'toplantıda konuştuk' oluyor; çalıştırmanın kaydı yok.
• Ölçek geçen yıl değişmiş, tehlike satırlarının bir kısmı eski ölçekle skorlanmış hâlde duruyor; aynı tabloda fiilen iki farklı önemlilik eşiği geçerli.