Yalın Akademi
Yalın üretim sözlüğü
Sahada Japonca ya da İngilizce hâliyle konuşulan terimlerin Türkçe karşılıkları ve ne anlama geldikleri. Yerleşmiş jargon (Kanban, Andon, 5S) orijinal hâliyle bırakılmıştır; karşılığı olan terimlerde Türkçe ad esastır.
123 terim
#
6 terim- 16 Büyük KayıpSixteen Major Losses
- Kaybı üç kaynakta birden sınıflandıran genişletilmiş liste: sekiz ekipman kaybı, beş insan/iş gücü kaybı ve üç kaynak kaybı (kalıp-aparat, enerji, malzeme verimi). Altı büyük kayıp bunun ekipman çekirdeğidir.
- 4M Koşulları4M Conditions
- Mekanizmadan türetilen ve insan, makine, malzeme, metot eksenlerinde eksiksiz listelenen koşullar; her biri için 'olması gereken' değer yazılır ve sahada ölçülenle karşılaştırılır.
- 5 Neden Analizi5 Whys
- Her cevaba yeniden 'neden?' sorarak belirtiden kök nedene inen sorgu zinciri.
- 5GGemba, Genbutsu, Genjitsu, Genri, Gensoku
- Sahada gözlem yaparken izlenen beş adım: işin yapıldığı yere git (gemba), gerçek nesneye bak (genbutsu), gerçek durumu ve veriyi al (genjitsu), işin dayandığı ilkeyi (genri) ve kuralı/standardı (gensoku) karşılaştır. Gemba turunun soruları bu beş adımı takip eder.
- 5N2K5W2H
- Problemi yedi soruyla tarif etme: ne, neden, nerede, ne zaman, nasıl + kim, kaç.
- 5S
- Çalışma alanı disiplini: Sınıflandır, Düzenle, Temizle, Standartlaştır, Sürdür. Amaç anormalliğin bir bakışta görünmesidir.
A
8 terim- A3 RaporuA3 Report
- Problemi, analizi ve karşı önlemleri tek sayfada anlatan düşünme disiplini; adını kâğıt boyutundan alır.
- Akış VerimliliğiFlow Efficiency
- Değer katan sürenin toplam temin süresine oranı; çoğu süreçte şaşırtıcı derecede düşüktür ve akış iyileştirme potansiyelini gösterir.
- Altı Büyük KayıpSix Big Losses
- OEE'yi düşüren kayıpların altı sınıfı: arıza, ayar/tip değişimi, küçük duruş, hız düşüşü, başlangıç firesi ve üretim firesi.
- Andon
- Anormalliği anında görünür kılan ışıklı/sesli çağrı sistemi; yardım çağırma ve gerekirse durdurma aracı.
- Anormal ÇevrimOutlier Cycle
- Alet arama, parça bekleme gibi dışsal bir olay yüzünden temsili olmayan gözlem. Hesaptan dışlanabilir ama gerekçesi yazılır ve dışlanan gözlem sayısı ekranda ve raporda açıkça görünür.
- Ara StokWIP (Work in Process)
- İstasyonlar arasında bekleyen yarı mamul; temin süresini uzatır, problemleri gizler ve değer akışı haritasında gün cinsinden okunur.
- Asaichi
- Vardiya başında yapılan kısa 'sabah pazarı' toplantısı: dünkü hata ve şikâyetler ortaya çıkarılır, her biri bugün için bir sahip ve tarihe bağlanır, çözülemeyen aynı gün yükseltilir.
- Aşırı YükMuri
- İnsanın veya ekipmanın makul kapasitesinin üzerinde zorlanması; hata, arıza ve tükenmişlik üretir. Bedensel tarafı ergonomik değerlendirmenin risk bandıyla ölçülür ve iş dağıtımı planlanırken (rotasyon, iş bölme) okunur.
B
4 terim- Balık Kılçığı DiyagramıIshikawa Diagram
- Olası nedenleri 6M dallarında (makine, malzeme, metot, insan, ölçüm, çevre) toplayan görsel analiz aracı.
- BBSBehavior-Based Safety
- Güvenliği gözlemlenebilir davranışlar üzerinden ele alan gözlem turu; güvenli/güvensiz davranış sayılır, olumlu davranış takdir edilir, güvensiz saygıyla konuşulur.
- Bowling ÇizelgesiBowling Chart
- Hedef metrikleri ay ay plan/gerçekleşen olarak izleyen ve her hücreyi yeşil/sarı/kırmızı renklendiren çizelge; yıllık hedeften sapma oluştuğu ay görünür.
- Box Score
- Bir değer akışının haftalık sağlığını üç boyutta (operasyonel, kapasite, finansal) tek kartta gösteren dengeli skor tablosu; tek metriğin yanıltmasını önler.
C
1 terim- CILTClean-Inspect-Lubricate-Tighten
- Otonom bakımın günlük dört işi: temizle, kontrol et, yağla, sık. Temizlik bir muayenedir; amaç anormalliği küçükken görmektir.
Ç
3 terim- Çekme SistemiPull System
- Sonraki prosesin tüketimi kadar üretme: itmeye (tahminle üretmeye) karşı, talebe bağlı üretim.
- ÇeteleCheck Sheet
- Hata veya olay türlerinin oluştukça çentikle işaretlendiği basit sayım formu. Veri toplamanın en yalın hâlidir; Pareto ve histogramın ham girdisini üretir.
- Çevrim SüresiCycle Time
- Bir istasyonun veya operatörün bir birimi tamamlama süresi; sürecin gerçek temposudur ve takt süresiyle karşılaştırılarak okunur.
D
6 terim- Değer AkışıValue Stream
- Bir ürün ailesini hammaddeden müşteriye taşıyan, değer katan ve katmayan tüm adımların bütünü; malzeme ve bilgi akışını birlikte kapsar.
- Değer Akışı HaritasıVSM (Value Stream Mapping)
- Bir ürün ailesinin hammaddeden teslimata malzeme ve bilgi akışının tek sayfalık resmi; israfı akış düzeyinde gösterir.
- DengesizlikMura
- İş yükünün ve talebin dalgalanması; kâh yığılma kâh boşluk. Çoğu israfın arkasındaki dinamiktir.
- Dış AyarExternal Setup
- Makine çalışırken yapılabilen tip değişim hazırlıkları: sıradaki kalıbın, takımın ve kontrol listesinin duruş başlamadan hazır edilmesi.
- DMAIC
- Veriyle yürüyen beş fazlı iyileştirme projesi disiplini: Tanımla, Ölç, Analiz Et, İyileştir, Kontrol Et. Her faz kendi çıktısını üretir ve bir geçit kararıyla kapanır.
- DüzenleSeiton
- 5S'in ikinci adımı: her şeye adres verme — her şeyin bir yeri var, her şey yerinde.
E
7 terim- ECRSEliminate, Combine, Rearrange, Simplify
- Bir iş adımı sorgulandıktan sonra verilebilecek dört karar: çıkar, birleştir, yeniden sırala, basitleştir. Karar gerekçesiyle birlikte yazılır; 'sorgulanmadı' ile 'sorgulandı, değişiklik gerekmiyor' aynı şey değildir.
- El DeğiştirmeHandoff
- İşin bir birimden diğerine geçtiği an. Makigami haritasında kulvar değişiminden türetilir, ayrı bir alan olarak tutulmaz; kuyruk, geri dönüş ve bilginin yeniden girilmesi çoğunlukla tam burada birikir.
- Emisyon FaktörüEmission Factor
- Bir birim enerjinin kaç kilogram sera gazına karşılık geldiğini veren katsayı. Şebeke elektriğinde ülkeye, yıla ve tedarikçiye göre değişir; kuruluşun kendi tedarikçisinden aldığı beyan varsayılanın yerine geçer.
- En Düşük Tekrarlanabilir SüreLowest Repeatable Time (LRT)
- Gözlemler 0,1 saniyeye yuvarlandığında en az iki kez tekrar eden en küçük değer. Hiçbir değer tekrar etmiyorsa süre hesaplanmaz; minimum gözlem onun yerine KONMAZ — tekrar yoksa yöntem henüz kararlı değildir.
- EPEIEvery Part Every Interval
- Tüm ürün çeşitlerinin kaç günde bir tekrar üretildiği — istasyon ya da seviyelendirme planı düzeyinde ölçülür. 'EPEI 5 gün', her ürünün beş günde bir sıraya geldiği anlamına gelir; küçüldükçe stok azalır ve talebe yanıt hızlanır. Heijunka tahtası gerçekleşen aralığı ölçer, kapasite ve tip değişim verisiyle mümkün olan en küçük aralık da hesaplanır.
- EskalasyonEscalation
- Kademesinde çözülemeyen konunun tanımlı kuralla bir üst toplantı kademesine taşınması; cevabı aynı zincirle ekibe döner.
- Esnek İşgücüShojinka
- Talep değiştikçe bir hattın ya da hücrenin kişi sayısını artırıp azaltabilme yeteneği. Çok becerili operatör, esnek yerleşim ve standart iş üçlüsüne dayanır; günlük karşılığı, vardiya içindeki periyotlarda kimin hangi işi yapacağını yazan rotasyon çizelgesidir.
F
3 terim- F-etiketFuguai
- Ekipmandaki küçük anormalliği (sızıntı, gevşeklik, ses, ısı, kir) yerinde işaretleyip giderme akışına sokan etiket; sapma 'sonra' denip kaybolmaz.
- Faz GeçidiTollgate
- Bir fazın çıktılarının gözden geçirilip 'geçti / şartlı geçti / geçmedi' kararına bağlandığı durak. Şartlı geçişte açık noktalar sahibi ve tarihiyle yazılır.
- FenomenPhenomenon
- Kaybın kendisinin ölçülebilir ve fiziksel tarifi: ne, nerede, hangi yüzeyde, hangi yönde, ne sıklıkta oluyor. Bulanık tarif, işe yaramaz analiz üretir.
G
6 terim- Gelecek Durum HaritasıFuture State Map
- Mevcut durum haritasındaki israf ve darboğazlara karşı tasarlanan hedef akış resmi; uygulama planına bağlanarak yol haritasına dönüşür.
- Git-Gör-AnlaGenchi Genbutsu
- Problemi rapordan değil, yerinde ve kendi gözüyle görerek anlama ilkesi.
- Gölge PanoShadow Board
- Aletlerin kontur çizilmiş yerleri olan pano; eksik alet bir bakışta görünür, arama biter.
- Görsel YönetimMieruka
- Durumu soru sormadan anlaşılır kılma: normal ile anormalin bir bakışta ayrılması.
- Grup TeknolojisiGroup Technology
- Ürünleri geçtikleri proses rotasına göre ailelere ayırma yaklaşımı. Ürün-aile matrisinin dayandığı ilkedir: aileyi belirleyen şey ticari isim veya müşteri değil, izlenen rotadır.
- Günlük YönetimDaily Management
- Sahayı gün ritminde izleyen ve yöneten uygulamalar bütünü: SQDCP, saatlik pano, kademeli toplantılar, andon ve katmanlı denetimler.
H
5 terim- Hansei
- İş bittikten sonra yapılan içten geri dönüş: sonuç kadar sürecin de gözden geçirilmesi, iyi gitmeyenin suçlama olmadan adının konması ve öğrenilenin bir sonraki işe taşınması.
- Hata ÖnlemePoka-Yoke
- Hatanın oluşmasını veya ilerlemesini fiziksel/sistemsel olarak imkânsızlaştıran basit düzenek.
- Hızlı Tip DeğişimiSMED
- Tip değişim süresini iç/dış ayar ayrımıyla sistematik kısaltma yaklaşımı; küçük parti üretimin anahtarı.
- Histogram
- Ölçüm değerlerinin hangi aralıkta ne sıklıkta toplandığını gösteren çubuk dağılım grafiği; sürecin merkezini, yayılımını ve tolerans dışına taşan kuyruğu görünür kılar.
- Hiyari-hatto
- Yaralanmayla sonuçlanmayan ama az kalsın olan durumların suçlamadan bildirildiği ramak kala kayıt kültürü; ciddi olayları öncesinden yakalar.
I
1 terim- ILUO
- Bir kişinin bir işteki yetkinliğini dört kademeyle anlatan rozet: Eğitiliyor (I), Gözetimle yapar (L), Bağımsız yapar (U), Öğretebilir (O). Beceri matrisinin hücre dilidir.
İ
7 terim- İç AyarInternal Setup
- Tip değişiminde yalnız makine dururken yapılabilen işler; SMED çalışması önce bu işleri dışa taşımaya, sonra kalanı kısaltmaya odaklanır.
- İlk Seferde DoğruFirst Time Through (FTT)
- Bir istasyondan yeniden işleme veya ayıklama olmadan geçen ürünlerin yüzdesi. Akış boyunca çarpılarak kümülatif verim bulunur; bir istasyonun oranı girilmemişse kümülatif sonuç 'bilinmiyor'dur, yüzde yüz sayılmaz.
- İsrafMuda
- Kaynak tüketen ama müşteri gözünde değer üretmeyen her faaliyet. 7+1 türde sınıflandırılır.
- İş Başında EğitimTWI (Training Within Industry)
- Ekip liderinin dört temel becerisini programlara ayıran eğitim çerçevesi: işi öğretme (JI), iş metotları (JM), iş ilişkileri (JR) ve iş güvenliği (JS). İşi öğretme programı işi adımlara, anahtar noktalara ve nedenlerine ayırarak gösterir, yaptırır ve destekle izler; diğer üçü işi kâğıt üstünde çözümleyen föylerdir.
- İş ElemanıWork Element
- Zaman etüdünde ölçülen en küçük anlamlı iş parçası; başlangıç ve bitiş işareti tartışmasız tanımlıdır. El işi, yürüme ve makine süresi aynı eleman için ayrı ayrı tutulur.
- İş Kombinasyon TablosuStandard Work Combination Table (SWCT)
- El, yürüme ve makine sürelerini tek zaman ekseninde gösteren tablo. Makine süresi operatör çizgisinin altında PARALEL akar; operatörün makineyi beklediği boşluklar takt çizgisiyle birlikte görünür.
- İş Yükü GrafiğiYamazumi
- Operatör başına iş yükünü adım sürelerinden yığarak gösteren çubuk grafik; takt çizgisiyle kıyaslanır, dengesizlik bir bakışta görünür.
K
14 terim- Kademeli ToplantıTier Meeting
- Ekipten yönetime katlar hâlinde yürüyen kısa günlük toplantı ritmi; bilgi yukarı, karar ve destek aşağı akar.
- Kalite OranıQuality Rate
- OEE'nin üçüncü bileşeni: sağlam adedin toplam üretilen adede oranı. Hata, fire ve yeniden işleme kaybını ölçer.
- Kanban
- Çekme sistemini işleten sinyal kartı/işareti: neyin, ne zaman, ne kadar üretileceğini veya taşınacağını söyler.
- Kanban Kart SayısıKanban Card Count
- Bir çekme döngüsünde dolaşan kart adedi: günlük talep, ikmal süresi, güvenlik payı ve kap adedinden hesaplanır; çok kart stoğu şişirir, az kart hattı aç bırakır.
- Karşı ÖnlemCountermeasure
- Doğrulanmış kök nedene yönelik, etkisi ölçülerek sınanan çözüm adımı; 'kalıcı çözüm' iddiasının test edilen hâli.
- KatmanlamaStratification
- Aynı veriyi vardiya, tezgâh, operatör, parti gibi anlamlı katmanlara ayırarak inceleme; toplamda kaybolan farkın hangi katmanda toplandığını ortaya çıkarır.
- Katmanlı Süreç DenetimiLayered Process Audit (LPA)
- Aynı süreç standardının farklı yönetim katmanlarınca farklı sıklıkta sahada denetlenmesi; sapmayı küçükken yakalar.
- Kırmızı EtiketRed Tag
- Gerekliliği şüpheli malzemeyi işaretleyip süreli karara bağlama aracı; 1S'in karar mekanizması.
- Koçluk KataCoaching Kata
- Koçun öğrenene beş standart soruyu düzenli tekrarlayarak bilimsel düşünmeyi öğrettiği rutin; amaç cevabı vermek değil, öğrenenin çözmeyi öğrenmesidir.
- Kronik KayıpChronic Loss
- Küçük olduğu için kanıksanan, aynı seviyede sürekli tekrar eden kayıp. Ani (sporadik) arızadan farklı olarak birden çok küçük sapmanın üst üste binmesinden doğar; P-M analizinin konusudur.
- KullanılabilirlikAvailability
- OEE'nin ilk bileşeni: gerçek çalışma süresinin planlı üretim süresine oranı. Arıza ve tip değişimi gibi duruş kayıplarını ölçer.
- Kullanım OranıUtilization
- Planlı üretim süresinin takvim süresine oranı; vardiya sayısı, hafta sonu ve planlı duruş kararlarının sayıya dönmüş hâlidir. TEEP'in OEE ile çarpılan ilk çarpanıdır.
- Kuzey YıldızıTrue North
- Kuruluşun uzun vadeli ideali ve değişmez yönü; yıllık atılım ve hedefler bu sabit yöne göre kurulur. Ulaşılacak bir çizgiden çok, kararları hizalayan bir pusuladır.
- KYTKiken Yochi Training
- İşe başlamadan ekiple 'ne ters gidebilir?' diye tehlikeyi önceden görüp önlemi kararlaştırma alışkanlığı; kısa, katılımcı bir güvenlik hazırlığıdır.
M
2 terim- MakigamiMakigami
- İdari süreçlerin sorumlu birim kulvarlarına serilerek haritalanması. Üretim haritasından farkı ölçü ekseninin adet değil evrak/kayıt olması ve kazancın büyük kısmının el değiştirme ile beklemede aranmasıdır.
- MekanizmaMechanism
- Fenomeni üreten fiziksel işleyiş: hangi kuvvet, sürtünme, ısı, gerilme veya boşluk dengesinin bozulması olayı kaçınılmaz kılıyor. P-M analizini 5 neden'den ayıran adımdır.
O
2 terim- Otonom BakımJishu Hozen
- Ekipmanın günlük bakımının onu kullanan operatöre devredildiği TPM sütunu; operatör CILT çizelgesiyle küçük sapmayı kaynağında yakalar.
- OtonomasyonJidoka
- Anormallikte durma yeteneği: hata oluştuğunda süreç/ekipman durur, hata akıp gitmez; TPS'nin kalite kolonu.
Ö
1 terim- Öz DeğerlendirmeHansei
- Sonuç iyi bile olsa sürece dönüp 'neyi daha iyi yapardık?' diye yapılandırılmış düşünme.
P
7 terim- P-M AnaliziP-M Analysis (Phenomena-Mechanism)
- Kronik kaybı fizik diliyle çözümleyen yöntem: fenomen → mekanizma → prensip → 4M koşulları → sapma → karşı önlem. Neden zincirinin kişiye çıktığı yerde işe yarar.
- Pareto AnaliziPareto Analysis
- Türleri sıklığa veya maliyete göre büyükten küçüğe sıralayıp kümülatif yüzdeyle gösteren analiz; kayıpların büyük kısmını üreten 'hayati azınlığı' ayırarak önceliği belirler.
- Parti BüyüklüğüBatch Size
- İki tip değişimi arasında aynı üründen üretilen adet. Tip değişim süresinin parça başına payı bu adede bölünerek bulunur; parti küçüldükçe esneklik artar, değişim süresi kısalmazsa maliyet de artar.
- PerformansPerformance
- OEE'nin ikinci bileşeni: çalışma süresinde ideal çevrimle üretilebilecek adet ile gerçekleşen adedin oranı. Hız düşüşü ve küçük duruş kayıplarını ölçer.
- PF&D PayıPersonal, Fatigue & Delay Allowance
- Kişisel ihtiyaç, yorgunluk ve kaçınılmaz gecikme için standart süreye eklenen yüzde. Vardiya boyunca sürdürülebilir bir tempoyu temsil eder; verimsizliği örtmek için kullanılmaz.
- PFEPPlan For Every Part
- Hattı besleyen her parçanın tedarikçi, günlük kullanım, kap ve konum bilgisini tek kayıtta toplayan tablo; malzeme akışı ve kanban tasarımının girdisidir.
- PUKÖ DöngüsüPDCA
- Planla-Uygula-Kontrol et-Önlem al: iyileştirmenin bilimsel döngüsü; hipotez kur, dene, ölç, kalıcılaştır.
Q
1 terim- QRQCQuick Response Quality Control
- Kalite problemine aynı gün, sahada ve yüz yüze yanıt verme ritmi: önce çevreleme ile müşteriyi koru, sonra kök nedeni bul, sonra kalıcı önlemi standarda işle.
R
1 terim- RULA/REBA
- İşteki duruş, kuvvet ve tekrar yükünü puanlayan ergonomik değerlendirme yöntemleri; ham skor bir risk bandına çevrilerek bedensel zorlanma (muri) önceliğini verir.
S
18 terim- Saatlik Üretim PanosuHour-by-Hour Board
- Planlanan ile gerçekleşen üretimi saat saat karşılaştıran pano; sapma oluştuğu saatte, kayıp nedeniyle birlikte görünür.
- SahaGemba
- İşin gerçekten yapıldığı, değerin üretildiği yer. Yalında kararlar sahada gözlemle beslenir.
- SDCA DöngüsüStandardize-Do-Check-Act
- Standartlaştır-Uygula-Kontrol et-Önlem al: kazanımı koruyan döngü; PUKÖ ile dönüşümlü çalışır.
- Shingo ModeliShingo Model
- Kalıcı mükemmelliğin araçlardan değil ilkelerden ve günlük davranışlardan doğduğunu vurgulayan düşünce çerçevesi; insana saygı ve süreçle düşünme merkezdedir.
- Sıçramalı DönüşümKaikaku
- Yerleşim değişikliği, teknoloji geçişi gibi köklü ve hızlı dönüşüm; kaizenin tamamlayıcısıdır.
- SınıflandırSeiri
- 5S'in ilk adımı: gerekli ile gereksizi ayırma, gereksizi alandan çıkarma.
- SIPOCSIPOC — Supplier, Input, Process, Output, Customer
- Bir süreci tedarikçi, girdi, süreç adımı, çıktı ve müşteri sütunlarında tek sayfada çerçeveleyen araç. Süre veya adet ölçmez; sürecin nerede başlayıp nerede bittiğini ve kimlerle sınır paylaştığını netleştirir, bu yüzden haritalamadan ve ölçümden ÖNCE yapılır.
- SQDCP
- Günlük yönetim panosunun beş ekseni: Güvenlik (Safety), Kalite (Quality), Teslimat (Delivery), Maliyet (Cost), İnsan (People). Her gün her eksen yeşil/kırmızı işaretlenir.
- Standart İşStandard Work
- Bir işin bilinen en iyi yapılış biçimi: takt, iş sırası ve standart ara stokla tanımlanır; iyileştirmenin zeminidir.
- Standart SüreStandard Time
- En düşük tekrarlanabilir süreye PF&D payının eklenmiş hâli: tekrarlanabilir süre × (1 + pay/100). Pay ayrı bir yüzde olarak yazılır, gözlem süresinin içine gizlenmez.
- StandartlaştırSeiketsu
- 5S'in dördüncü adımı: ilk üç adımın kazanımını görünür kurallara bağlama.
- Strateji YayılımıHoshin Kanri
- Atılım hedeflerini kademeler hâlinde yıllık hedeflere ve saha metriklerine indirme; herkes aynı yöne kürek çeker.
- Sus-VSMSustainable VSM
- Değer akışı haritasına enerji ve karbon şeridinin eklenmiş hâli. Her istasyonun birim ürün başına tüketimi kaydedilir; kullanılan emisyon faktörünün değeri ve kaynağı kayda yazılır ki katalog güncellenince geçmiş sessizce değişmesin.
- Süpermarket
- Çekme sisteminde kontrollü stok noktası: her ürünün tanımlı yeri ve azami miktarı vardır; tüketilen yenilenir.
- SürdürShitsuke
- 5S'in beşinci adımı: denetim ritmi, örneklik ve takdirle düzeni alışkanlığa dönüştürme.
- Süreç Kapasite TablosuProcess Capacity Table
- Her elemanın parça başına toplam süresini (tamamlanma + takım değiştirme payı) ve kullanılabilir sürede çıkarabildiği adedi listeleyen tablo; en düşük kapasiteli eleman darboğazdır.
- Süreç SınırıProcess Boundary
- Sürecin hangi olayla başlayıp hangi olayla bittiği. Yazılmadığı sürece aynı sürecin kapsamı her toplantıda değişir; SIPOC çerçevesinde başlangıç ve bitiş olayı ayrı ayrı kaydedilir ve boş bırakılırsa 'sınır yok' değil 'çizilmedi' olarak okunur.
- Sürekli İyileştirmeKaizen
- Herkesin katıldığı, küçük adımlarla ve sürekli yapılan iyileştirme; yalının kültürel motoru.
T
12 terim- Takım Değiştirme PayıTool Change Allowance
- Takım/uç değiştirme süresinin iki değişim arasında işlenen parça adedine bölünmesiyle bulunan, parça başına düşen ek süre. Küçük görünen bu pay darboğazı çoğu zaman başka bir elemana taşır.
- Takt SüresiTakt Time
- Müşteri talebinin ritmi: kullanılabilir çalışma süresinin talep adedine bölümü; üretim temposunun metronomu.
- Takvim SüresiCalendar Time
- Dönemin fiziksel toplam süresi (örnek: 7 gün × 24 saat). Politikayla değil takvimle belirlenir; girilmediğinde TEEP hesaplanmaz, tahmin edilmez.
- Tamamlanma SüresiCompletion Time
- Bir elemanın bir parçayı bitirme süresi: el işi + yürüme + makine. Operatör yükü DEĞİLDİR — makine süresi parçayı bekletir ama operatörü meşgul etmez.
- TBPToyota Business Practices
- Problemi netleştirmekten standartlaştırma ve yaygınlaştırmaya uzanan sekiz adımlık kilitli problem çözme akışı; bir adım tamamlanmadan sonrakine geçilmez.
- TEEPTotal Effective Equipment Performance
- Ekipman etkinliğini takvimin tamamı üzerinden okuyan gösterge: kullanım oranı × OEE. OEE planlı sürenin, TEEP ise sahip olunan tüm zamanın ne kadarının değere dönüştüğünü gösterir.
- Tek Parça AkışOne-Piece Flow
- İşin partiler hâlinde değil birer birer, durmadan akması; hatayı anında görünür kılar, temin süresini kısaltır.
- TemizleSeiso
- 5S'in üçüncü adımı: temizliği muayene olarak yapma; kir kaynağını bulup kesme.
- Top ÇevirmeCatchball
- Hedeflerin kademeler arasında ileri-geri müzakere edilerek ortak taahhüde indirildiği hizalama yöntemi; üst kademe 'ne' ister, alt kademe 'nasıl' ve 'ne kadar gerçekçi' bilgisini geri verir.
- Toplam Ekipman EtkinliğiOEE
- Ekipmanın gerçek performansı: kullanılabilirlik × performans × kalite çarpımıyla hesaplanan bileşik gösterge.
- Toplam Üretken BakımTPM
- Operatörün de katıldığı, arızayı ve küçük duruşları kaynağında önlemeye odaklı ekipman yönetimi yaklaşımı.
- Toyota Kata
- İyileştirmeyi ve koçluğu tekrarlanan bir alışkanlığa dönüştüren düşünme rutini; hedef koşula küçük deneylerle, bilimsel adımlarla ilerlemeyi öğretir.
U
1 terim- Uyuyan KapasiteHidden Capacity
- OEE ile TEEP arasındaki fark: ekipman elverişliyken planlama kararları yüzünden kullanılmayan zaman. Yeni yatırım tartışmasından önce bakılacak ilk yerdir.
Ü
1 terim- Üretim DengelemeHeijunka
- Üretimi hacim ve çeşit olarak seviyelendirme; dalgalanmayı (mura) kaynağında azaltır.
X
1 terim- X-MatrisX-Matrix
- Hoshin planını tek sayfada dört bacakta (atılım, yıllık hedef, öncelik, hedef metrik) kesişimleriyle gösteren matris; hangi önceliğin hangi hedefe hizmet ettiği bir bakışta görünür.
Y
4 terim- Yalın MuhasebeLean Accounting
- Değer akışını sade gelir–malzeme–dönüşüm mantığıyla yöneten yaklaşım; karmaşık maliyet dağıtımının yalın kararları çarpıtmasını önler ve akış kârını basit farkla okur.
- Yanıt SüresiResponse Time
- Andon çağrısı ile yardımın gelişi (ve çözüm) arasında geçen süre; yardım zincirinin sağlık göstergesidir.
- Yardım ZinciriHelp Chain
- Anormallik çağrısına kimin, kaç dakikada yanıt vereceğini tanımlayan sıralı destek düzeni; andonun arkasındaki organizasyondur.
- Yatay YayılımYokoten
- Kanıtlanmış bir iyileştirmeyi benzer alanlara uyarlayarak yayma: git, gör, kendine çevir.
Z
1 terim- Zaman EtüdüTime Study
- İşi elemanlara ayırıp her elemanı birden çok çevrimde kronometreyle ölçme yöntemi. Amacı kişiyi değerlendirmek değil, standart işin süre tarafını gözleme dayandırmaktır.
Terimin sahada nasıl uygulandığını arıyorsanız metot kartlarına bakın: her kart tek bir işi, adımlarıyla ve sık yapılan hatalarıyla anlatır.
Bu yöntemi Normesta'da yürütün
Akademide okuduğunuz metodun kaydını, kanıtını ve raporunu ürünün içinde tutarsınız; her kayıt dayandığı standart maddesine bağlanır.